ความผิดปกติของมดลูก

 มดลูกมีรูปร่างผิดปกติ

2 - 3 % ของทารกเพศหญิงเกิดมาพร้อมกับมดลูกที่มีรูปร่างผิดปกติ พวกนี้บางประเภทยังสามารถตั้งครรภ์ได้หากผิดปกติไม่มาก แต่ก็ต้องตรวจดูโดยละเอียดก่อนรักษาให้ตั้งครรภ์เนื่องจากอาจส่งผลให้แท้งบุตรหรือคลอดก่อนกำหนดได้ มดลูกที่ผิดปกติอีกหลายแบบส่งผลกระทบอย่างมากต่อความสามารถในการตั้งครรภ์ได้ ผู้หญิงที่มีมดลูกผิดปกติเมื่อเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์มักจะพบปัญหาเกี่ยวกับการมีรอบเดือน เช่นรอบเดือนมาไม่สม่ำเสมอ หรือมีระดูออกมาปริมาณมาก กลุ่มที่สามารถตั้งครรภ์ได้อาจแท้งบ่อยๆ และมักจะแท้งในช่วงกลางของไตรมาสที่สามของการตั้งครรภ์ หรือคลอดก่อนกำหนดเพราะทารกนั้นไม่สามารถอยู่ในท่าปกติภายในมดลูกที่มีรูปร่างผิดปกติ และทารกในครรภ์อาจเจริญเติบโตช้ากว่าปกติได้

 Fibriod

เป็นเนื้องอกที่เป็นกล้ามเนื้อเรียบธรรมดาพบได้บ่อยประมาณ 20% ของผู้หญิงทั่วไป และมักพบว่ามีเนื้องอกนี้โดยบังเอิญจากการตรวจร่างกายประจำปี เนื่องจากมักไม่มีอาการแสดงใดๆ เนื้องอกในมดลูกนั้นเป็นปัญหาหนึ่งซึ่งส่งผลต่อการเจริญพันธุ์ ยกตัวอย่างเช่น เนื้องอกไปปิดบังบริเวณปลายของท่อนำไข่ส่วนที่เปิดเข้าสู่โพรงมดลูกพอดี หรือหากมีเนื้องอกหลายก้อนหรือเนื้องอกมีขนาดใหญ่อาจทำให้มดลูกผิดรูปร่างไปได้ อีกทั้งรบกวนการฝังตัวของตัวอ่อนลงบนมดลูก เพราะเยื่อบุโพรงมดลูกบริเวณที่มีเนื้องอกนี้มักมีคุณภาพด้อย ไม่เหมาะแก่การฝังตัวของตัวอ่อน

 การอักเสบของเยื่อบุโพรงมดลูก

การอักเสบของเยื่อบุโพรงมดลูกอาจเกิดจากการติดเชื้อพวกวัณโรค เชื้อพวกนี้จะสร้างสารที่เป็นพิษขึ้นมาทำให้การหลั่งสารต่างๆของต่อมที่เยื่อบุโพรงมดลูกทำงานไม่มีประสิทธิภาพ ส่งผลให้ตัวอ่อนไม่สามารถฝังตัวได้ จึงเป็นอีกสาเหตุหนึ่งของภาวะมีบุตรยาก

 Asherman’s syndrome

เป็นภาวะที่ผนังของมดลูกติดกัน ในรายที่เป็นมากอาจเชื่อมติดกันโดยสมบูรณ์ไม่เหลือพื้นที่ว่างเลยก็เป็นได้ ภาวะนี้เกิดจากการที่มดลูกได้รับความเสียหายจากการตั้งครรภ์ การขูดมดลูกหรือการดูดชิ้นเนื้อเพื่อนำเนื้อเยื่อของรกออกหลังจากการแท้งบุตร หรือจากการทำแท้ง เมื่อเกิดแผลขึ้นร่างกายก็จะพยายามสมานแผลด้วยการสร้างเนื้อเยื่อขึ้นมาใหม่ แต่ในโพรงมดลูกนั้นผนังของมดลูกอยู่ชิดกัน การสร้างเนื้อเยื่อใหม่จึ้งทำให้ผนังของมดลูกมาติดกัน ส่งผลให้มีประจำเดือนมาน้อยมากเนื่องจากเหลือพื้นที่ให้สร้างเนื้อเยื่อบุโพรงมดลูกน้อยลง ในรายที่ผนังมดลูกเชื่อมติดกันโดยสมบูรณ์จะไม่มีรอบเดือนเลยเพราะไม่มีเยื่อบุโพรงมดลูกนั่นเอง

 ปากมดลูก

ความสำคัญของปากมดลูกต่อการตั้งครรภ์นั้นก็คือ ปากมดลูกจะสร้างเมือกขึ้นมาเพื่อช่วยให้อสุจิผ่านเข้าไปในโพรงมดลูกได้ง่ายในช่วงที่มีการตกไข่ และยังช่วยเพิ่มความแข็งแกร่งให้อสุจิ แต่ปากมดลูกก็เป็นสาเหตุของภาวะมีบุตรยากได้หลายประการ เช่นคุณภาพของมูกที่ปากมดลูก ซึ่งแทนที่จะบางใส มีความหนืดน้อยลง กลับเหนียวข้นจนอุดปากมดลูกเอาไว้ จนขัดขวางไม่ให้อสุจิผ่านเข้าไปในโพรงมดลูกได้ หรือในรายที่เคยได้รับการผ่าตัดเอาชิ้นเนื้อที่ปากมดลูกไปตรวจ จะทำให้ต่อมที่ทำหน้าที่ผลิตเมือกนั้นถูกตัดออกไปด้วย จึงไม่มีมูกปากมดลูกที่จะช่วยนำพาอสุจิเข้าสู่โพรงมดลูก หรือพบว่าแม้จะมีการสร้างมูกปากมดลูกเป็นปกติ แต่พบว่ามีภูมิคุ้มกันต่อต้านตัวอสุจิอยู่ด้วย เนื่องจากร่างกายของฝ่ายหญิงเข้าใจว่าอสุจินั้นเป็นสิ่งแปลกปลอมนั่นเอง นอกจากนี้การอักเสบเรื้อรังเป็นเวลานานของปากมดลูกจะทำให้มีเม็ดเลือดขาวมาจับกินสิ่งแปลกปลอมอยู่ในมูกปากมดลูกเป็นจำนวนมาก เม็ดเลือดขาวจะจับกินอสุจิและอาจสร้างสารที่เป็นพิษต่ออสุจิ ดังนั้นอสุจิจึงประสบปัญหาในการผ่านปากมดลูกเข้าไปยังโพรงมดลูก