อวัยวะต่างๆในระบบสืบพันธุ์เพศหญิง

ระบบสืบพันธุ์ของเพศหญิงนั้นประกอบไปด้วยอวัยวะ 6 อวัยวะทำงานสัมพันธ์กัน ทั้งอวัยวะที่อยู่ใกล้กันและบางส่วนอยู่ไกลออกไป ระบบสืบพันธุ์เพศหญิงนั้นเปรียบเสมือนถนนที่นำพาอสุจิของฝ่ายชายไปพบกับไข่ที่ท่อนำไข่ และพาตัวอ่อนที่ปฏิสนธิแล้วกลับมาฝังตัวในโพรงมดลูก รังไข่จะทำหน้าที่ควบคุมการตกไข่ในแต่ละเดือนให้สัมพันธ์กับช่วงเวลาที่โพรงมดลูกมีสภาพพร้อมที่จะรับการฝังตัวของตัวอ่อน แต่ถ้าหากไม่มีการปฏิสนธิเกิดขึ้น ก็จะมีการเปลี่ยนแปลงเพื่อเข้าสู่จุดเริ่มต้นใหม่อีกครั้ง

อวัยวะในระบบสืบพันธุ์เพศหญิงนั้นสามารถแบ่งคร่าวๆออกเป็นสองกลุ่มใหญ่ๆ คือ ระบบสืบพันธุ์ภายนอกและระบบสืบพันธุ์ภายใน ระบบสืบพันธุ์ภายนอกได้แก่ บริเวณหัวหน่าวซึ่งเป็นบริเวณที่กระดูกมาประกบกัน ต่อลงมาเป็นบริเวณปากช่องคลอด ประกอบไปด้วยแคมใหญ่ แคมเล็ก และปากช่องคลอดตามลำดับ

อวัยวะสืบพันธุ์ภายในอันดับแรกได้แก่ช่องคลอด ซึ่งอยู่ลึกขึ้นไปจากปากช่องคลอด เป็นกล้ามเนื้อยาวประมาณ 4 นิ้วเชื่อมต่อจากปากช่องคลอดสู่ปากมดลูก ในช่องคลอดจะมีความเป็นกรดเล็กน้อย เพื่อป้องกันไม่ให้แบคทีเรียจากภายนอกเข้าไปในระบบสืบพันธุ์ส่วนที่อยู่เหนือขึ้นไปข้างบนได้ ปากมดลูกคือส่วนที่ต่อระหว่างมดลูกกับช่องคลอด หากมองจากทางช่องคลอดเข้าไปจะมีลักษณะคล้ายโดนัทอันเล็กๆเพราะมีลักษณะกลมและมีรูตรงกลาง ดังนั้นปากมดลูกจึงมีรูเปิดสองด้านคือรูเปิดด้านนอกคือเปิดสู่ช่องคลอด และรูเปิดด้านในคือเปิดเข้าสู่โพรงมดลูก ส่วนที่เป็นรูเปิดนี้จะเล็กมากเพื่อป้องกันไม่ให้สิ่งแปลกปลอมเข้าสู่โพรงมดลูกได้ รูเปิดของปากมดลูกนี้จะมีต่อมต่างๆอยู่มากมาย และเซลล์ที่อยู่รอบๆรูเปิดของปากมดลูกจะทำหน้าที่สร้างมูกปากมดลูกออกมา เมื่อไข่ตกในช่วงกลางของรอบเดือน ปากมดลูกจะขยายกว้างขึ้นและจะมีการเปลี่ยนแปลงของมูกปากมดลูก ซึ่งจะเปลี่ยนเป็นมูกใสๆจำนวนมากเพื่อจะทำให้อสุจิสามารถว่ายผ่านเข้าไปได้ และยังเชื่อว่ามูกปากมดลูกจะช่วยเสริมสร้างความแข็งแรงให้กับอสุจิอีกด้วย

มดลูกเป็นอวัยวะที่เป็นโพรงกลวงข้างใน มีรูปร่างคล้ายผลชมพู่ ขนาดปกติยาวประมาณ 7 - 8 เซนติเมตรและกว้างมากที่สุดประมาณ 6 เซนติเมตร น้ำหนักประมาณ 45 - 55 กรัม ซึ่งจะแตกต่างกันในแต่ละคน ในช่วงก่อนเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์อาจมีขนาดค่อนข้างเล็กกว่านี้เล็กน้อย แต่อาจมีขนาดโตขึ้นเล็กน้อยในผู้หญิงที่เคยผ่านการตั้งครรภ์มาก่อน และมีจะมีแนวโน้มว่าจะมีขนาดเล็กลงในช่วงหลังหมดประจำเดือน ตัวมดลูกเองนั้นเป็นกล้ามเนื้อเรียบภายในมีเยื่อบุโพรงมดลูกซึ่งมีเลือดมาเลี้ยงมากมาย ในเวลาปกติมดลูกจะสามารถบรรจุของเหลวได้เพียง 1 ช้อนชาเท่านั้น แต่เมื่อมีการตั้งครรภ์มดลูกจะขยายใหญ่ขึ้นได้เป็นพันเท่า ซึ่งจะใหญ่พอที่จะรองรับการเจริญเติบโตของทารก รก และน้ำคร่ำได้ ในช่วงแรกของการมีรอบเดือนฮอร์โมน Estrogen (เอสโตเจน) จะทำให้เยื่อบุโพรงมดลูกหนาขึ้นพร้อมกับที่รังไข่จะทำการผลิตไข่ และมีการตกไข่ออกมาในช่วงกลางของรอบเดือน ในช่วงก่อนไข่ตกเล็กน้อยฮอร์โมน Progesterone (โปรเจสเตอโรน) จะทำหน้าที่ต่อโดยเตรียมสภาพเยื่อบุโพรงมดลูกให้พร้อมสำหรับการตั้งครรภ์ แต่ถ้าหากไม่มีการปฏิสนธิเกิดขึ้นระดับฮอร์โมนต่างๆจะลดต่ำลงมากที่สุดและเยื่อบุโพรงมดลูกจะลอกตัวออกมาเป็นเลือดประจำเดือน

ท่อนำไข่มีอยู่สองข้างซึ่งเป็นส่วนที่ต่อมาจากมดลูก ท่อแต่ละข้างยาวประมาณ 10 – 12 เซนติเมตร ปลายของท่อจะอยู่ใกล้กับรังไข่ ซึ่งส่วนปลายจะมีลักษณะบานออกคล้ายกับปากแตรเรียกว่า Fimbria (ฟิมเบรีย ) และทำงานเสมือนนิ้วมือของเรา ซึ่งจะเป็นส่วนที่ช่วยให้ท่อนำไข่สามารถไปจับไข่ได้ง่ายขึ้น และนำไข่เข้ามาในท่อนำไข่เพื่อรอการปฏิสนธิจากอสุจิได้

รังไข่มีลักษณะกลมรี มีสีออกขาวครีม ถูกหุ้มด้วยเยื่อบางๆ มีความยาวประมาณ 3.5 เซนติเมตร หนักประมาณ 4 - 8 กรัม รังไข่มีอยู่สองข้างของมดลูก ในแต่ละเดือนจะสามารถผลิตไข่ที่สมบูรณ์ได้เดือนละหนึ่งใบ และจะมีไข่ตกจากรังไข่ข้างใดข้างหนึ่ง นอกจากนี้รังไข่ยังช่วยผลิตฮอร์โมนหลายชนิดที่ช่วยในการตั้งครรภ์อีกด้วย