รอบของรังไข่

เมื่อผู้หญิงเริ่มเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์ รังไข่จะเริ่มกระบวนการตกไข่ซึ่งจะเกิดขึ้นเป็นวงจร เมื่อเริ่มกระบวนการ หรือเริ่มรอบเดือนใหม่ จะมี Follicle จำนวนหนึ่ง ประมาณ 20 Follicles หรืออาจจะมากกว่านั้นได้เจริญเติบโตขึ้น โดยแต่ละ Follicle ก็จะมีขนาดใหญ่ขึ้นและเซลล์ที่อยู่ล้อมรอบเซลล์ไข่ก็จะมีจำนวนมากขึ้นด้วย แต่เพียง 2 – 3 วันหลังจากนั้น จะพบว่ามีเพียง 1 Follicle เท่านั้นที่ยังมีการเจริญเติบโตต่อไปได้ Follicles อื่นๆได้หยุดการเจริญเติบโตไป มีขนาดเล็กลง และฝ่อไปในที่สุด Follicles ที่เสื่อมสลายเหล่านี้จะไม่กลับมาโตขึ้นอีกในรอบเดือนต่อๆไป ทั้งนี้เนื่องจากต่อมใต้สมองจะผลิตฮอร์โมนออกมาเพียงพอแค่สำหรับให้มีไข่เพียงหนึ่งใบตกออกมาในแต่ละเดือนเท่านั้น เพื่อไม่ให้คนเรามีลูกครั้งละมากๆเป็นสิบคน หรือเป็นครอกเหมือนกับสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมชนิดอื่นๆ เป็นกลไกของธรรมชาติในการจำกัดจำนวนสิ่งมีชีวิตชนิดต่างๆให้อยู่ในสมดุลย์ สำหรับ Follicle ที่มีการเจริญเติบโตต่อไปนั้น ในระยะหลังจะมีการผลิตน้ำเพิ่มมากขึ้นกลายเป็นถุงน้ำกลมๆ เล็กๆ และมีเซลล์ไข่ลอยอยู่ภายในนั้น ซึ่งยังคงมีเซลล์พี่เลี้ยงอยู่ล้อมรอบเซลล์ไข่ดังเดิม เมื่อได้รับการกระตุ้นจากฮอร์โมน Follicle ที่โตเต็มที่แล้วก็จะแตกออก ปล่อยของเหลวหรือน้ำที่อยู่ภายในและเซลล์ไข่พร้อมด้วยเซลล์พี่เลี้ยงออกสู่ช่องท้อง ภาวะนี้เรียกว่า “การตกไข่” นั่นเอง

เซลล์ไข่ที่ตกออกมาจะถูกท่อนำไข่จับเข้าไปในท่อเพื่อรอการปฏิสนธิที่จะเกิดขึ้นที่ท่อนำไข่ ปัจจุบันได้มีการศึกษาถึงอายุของเซลล์ไข่หลังจากตกออกมาจากรังไข่แล้ว เชื่อกันว่าเซลล์ไข่จะสามารถรับการปฏิสนธิจากอสุจิได้ภายในเวลา 12 – 24 ชั่วโมงหลังไข่ตกเท่านั้น จะเห็นได้ว่าหากต้องการให้มีการปฏิสนธิเกิดขึ้น ก็จะต้องให้มีเชื้ออสุจิอยู่ในบริเวณท่อนำไข่ในวันที่ไข่ตกหรือภายใน 12 – 24 ชั่วโมงหลังจากนั้น

Follicle ที่แตกออกและปล่อยเซลล์ไข่ออกมาแล้วนั้นจะยังคงมีการพัฒนาต่อไป มีเลือดมาเลี้ยง และมีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างและหน้าที่ไปเป็นต่อมชั่วคราว เรียกว่า Corpus luteum (คอร์ปัส ลูเตียม) ซึ่งจะช่วยสร้างฮอร์โมน Progesterone (โปรเจสเตอโรน) เพื่อส่งเสริมการฝังตัวของตัวอ่อน และช่วยในการดำรงชีวิตของตัวอ่อนในระยะ 2 – 3 สัปดาห์แรกของการตั้งครรภ์ เนื่องจากฮอร์โมน Progesterone นี้จะช่วยให้เยื่อบุโพรงมดลูกมีสภาพเหมาะสมแก่การเจริญเติบโตของตัวอ่อน แต่ถ้าไม่มีการปฏิสนธิเกิดขึ้น หรือไม่มีการฝังตัว Corpus luteum ก็จะสูญสลายไปภายใน 2 สัปดาห์

โดยปกติรอบเดือนแต่ละรอบจะมีระยะเวลาประมาณ 28 วัน เริ่มต้นเมื่อเริ่มมีการเจริญเติบโตขึ้นของ Follicle ในรังไข่ การตกไข่จะเกิดขึ้นในวันที่ 14 ของรอบเดือน และถ้าหากไม่มีการปฏิสนธิเกิดขึ้น จะมีการเปลี่ยนแปลงเพื่อเข้าสู่วงจรใหม่นั่นก็คือเยื่อบุโพรงมดลูกจะลอกตัวออกมาเป็นระดูในวันที่ 28 ของรอบเดือน